Budownictwo 4.0 zaczyna się w fabryce. Firmy z Polski Wschodniej inwestują w automatyzację

Robotyzacja budownictwa zaczyna się na długo przed wjazdem maszyn na plac budowy. Coraz więcej pracy przejmują automaty już w fabrykach, w których powstają okna, drzwi, profile czy bloczki silikatowe. Cztery przedsiębiorstwa z Polski Wschodniej – Inwest-Profil, KONEKT, ARDEN oraz Silikaty-Białystok Tępiński – przeznaczyły na taką transformację blisko 14 mln zł, z czego niemal 6,8 mln zł pochodziło z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW). Dzięki tym inwestycjom roboty malują stolarkę, maszyny samodzielnie obrabiają profile, systemy wizyjne kontrolują wyroby, a gotowe materiały są automatycznie paletyzowane.

Sytuacja w budownictwie sprzyja poszukiwaniu rozwiązań, które pozwalają produkować sprawniej i przy mniejszym zaangażowaniu pracy ręcznej. W pierwszej połowie 2026 r. produkcja budowlano-montażowa w Polsce była o 2,9 proc. niższa niż rok wcześniej. Jednocześnie liczba mieszkań oddanych do użytkowania wzrosła o 3,2 proc. Firmy działają więc na rynku, na którym z jednej strony nie brakuje presji kosztowej, a z drugiej trzeba zachować zdolność do szybkiej realizacji zamówień[1].

Jednym z największych obciążeń pozostają koszty zatrudnienia. W czerwcu 2026 r. wskazywało je jako barierę działalności 66,8 proc. przedsiębiorstw budowlanych zgłaszających ograniczenia w prowadzeniu biznesu[2]. Do tego dochodzą trudności ze znalezieniem pracowników o odpowiednich kwalifikacjach. Wzrost wydajności coraz trudniej osiągać wyłącznie przez zwiększanie zatrudnienia. Znaczenia nabierają więc technologie, które przejmują powtarzalne czynności, usprawniają przepływ materiałów i pozwalają lepiej nadzorować przebieg pracy.

Zmiana nie dokonuje się wyłącznie na placach budowy. Równie istotne są zakłady tworzące zaplecze całej branży – produkujące stolarkę, profile, kostkę brukową, systemy kominowe czy materiały ścienne. To właśnie tam automatyczne linie, roboty przemysłowe, systemy wizyjne i cyfrowe narzędzia do zarządzania zaczynają wyznaczać nowe tempo pracy.

Od okna do bloczka – technologia zmienia zaplecze budownictwa

Transformację przedsiębiorstw z makroregionu Polski Wschodniej wspiera działanie „Automatyzacja i robotyzacja w MŚP”, realizowane przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) w ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej (FEPW) 2021–2027. Jego celem jest zwiększanie innowacyjności i produktywności firm poprzez kompleksowe przejście w kierunku Przemysłu 4.0. Wsparcie nie ogranicza się przy tym do zakupu pojedynczej maszyny. Punktem wyjścia jest audyt technologiczny i diagnoza dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa, na podstawie których powstaje mapa drogowa transformacji. Jej założenia mogą następnie przełożyć się m.in. na zakup robotów, automatów, urządzeń i oprogramowania, a także na usługi doradcze oraz szkolenia potrzebne do wdrożenia nowych rozwiązań.

Inwest-Profil z podkarpackich Bajdów od ponad 30 lat produkuje stolarkę otworową – okna, drzwi, fasady, bramy i rolety. Na transformację zakładu firma przeznaczyła ponad 6,7 mln zł, korzystając z dofinansowania w wysokości niemal 3 mln zł. W fabryce pojawiły się m.in. robot do malowania okien, system suszący do profili, wielofunkcyjne centrum obróbcze, maszyna do impregnacji i szlifierka, a także system taśmociągów.

Nowe urządzenia usprawniły kolejne etapy pracy z drewnem – od przygotowania materiału i obróbki po wykończenie oraz transport wewnętrzny. Firma zwiększyła dzięki temu możliwości wytwarzania bardziej zróżnicowanej stolarki, przy zachowaniu wysokiej powtarzalności i jakości wykonania.

Nieco inny kierunek obrała podlaska firma KONEKT, oferująca m.in. systemy kominowe, ogrodzenia betonowe i kostkę brukową. Projekt o wartości blisko 2,95 mln zł, wsparty kwotą ponad 1,66 mln zł, objął zarówno park maszynowy, jak i sposób zarządzania przepływem materiałów oraz informacji.

Firma wdrożyła technologię RFID i czujniki w magazynie, system wizyjnej kontroli wyrobów oraz przemysłowe rozwiązania informatyczne. Usprawniono również działanie robota paletyzującego i połączono poszczególne urządzenia z linią technologiczną. W efekcie zakład może sprawniej śledzić kolejne etapy realizacji zleceń i szybciej reagować na zakłócenia pojawiające się podczas pracy.

Dla firmy ARDEN z Nowego Miszewa punktem wyjścia była potrzeba usprawnienia procesu cięcia i obróbki profili aluminiowych i PCV. Producent okien, drzwi, fasad i zabudów zewnętrznych dostrzegł, że operacje te wymagały dużego zaangażowania pracowników, a niewystarczający poziom automatyzacji ograniczał tempo realizacji zamówień.

Przedsiębiorstwo przeznaczyło na projekt 1,4 mln zł i otrzymało ponad 688 tys. zł dofinansowania. Zakupione rozwiązanie z zakresu robotyki przemysłowej przejęło część najbardziej pracochłonnych operacji związanych z przygotowaniem profili. Firma zwiększyła wydajność, ograniczyła przestoje i zyskała większą kontrolę nad planowaniem pracy. Skrócił się również czas potrzebny do obsługi zamówień.

Przemysł 4.0 dociera także do producentów podstawowych materiałów budowlanych. Silikaty-Białystok Tępiński, wytwarzający bloczki i cegły wapienno-piaskowe, skoncentrował się na końcowym fragmencie procesu technologicznego. Przeprowadzony wcześniej audyt wykazał, że jednym z obszarów wymagających usprawnienia jest paletyzacja gotowych wyrobów.

Projekt o wartości prawie 2,9 mln zł, dofinansowany kwotą ponad 1,4 mln zł, pozwolił na uruchomienie automatycznej linii paletyzującej wraz z odpowiednim systemem sterowania. Ciężkie elementy mogą być przygotowywane do transportu szybciej i przy mniejszym obciążeniu pracowników. Inwestycja poprawiła także bezpieczeństwo pracy oraz ograniczyła koszty związane z końcowym etapem wytwarzania.

[1] Główny Urząd Statystyczny / Obszary tematyczne / Przemysł. Budownictwo. Środki trwałe / Budownictwo / Budownictwo mieszkaniowe w styczniu 2025 r.

[2] Sytuacja społeczno-gospodarcza kraju - Budownictwo 23.07.2026 r.