Wzornictwo w MŚP 2026: jak stworzyć modelowy projekt?

W ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości prowadzi nabór „Wzornictwo w MŚP”, który cieszy się dużym zainteresowaniem. Jednak wraz z rosnącą liczbą składanych wniosków część projektów nie wpisuje się w cele programu. Jak zatem stworzyć modelowy projekt, by mieć realne szanse na otrzymanie dofinansowania?

Celem działania jest wsparcie mikro, małych i średnich przedsiębiorstw z Polski Wschodniej, prowadzonych przez przedsiębiorcze kobiety, w świadomym wykorzystaniu procesów wzorniczych. Nie chodzi tu o dowolny rozwój firmy, lecz o konkretne podejście projektowe, które pozwala lepiej dopasować produkty do potrzeb użytkowników, zwiększyć ich atrakcyjność i wzmocnić pozycję rynkową przedsiębiorstwa.

Projekty poza zakresem

Najczęstszym problemem jest to, że do naboru zgłaszane są projekty, które z designem mają niewiele wspólnego – dotyczące wyłącznie bieżącej działalności operacyjnej, bez komponentu wzorniczego czy realnej zmiany produktowej. Są to standardowe usługi, które nie przewidują opracowania nowego lub znacząco ulepszonego produktu w rozumieniu wzornictwa.

Aby lepiej zobrazować skalę problemu, poniżej przedstawiamy typowe przypadki projektów odrzucanych na etapie oceny:

• wnioskodawca jest mężczyzną prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą – projekt nie spełnia podstawowego kryterium dotyczącego przedsiębiorczości kobiet,
• projekt złożony przez spółkę cywilną, w której wspólnikami są kobieta i mężczyzna – brak spełnienia warunku prowadzenia firmy przez kobietę,
• działalność prowadzona poza makroregionem Polski Wschodniej, a dodatkowo brak w projekcie rzeczywistego procesu projektowego (brak audytu, brak strategii, brak udziału profesjonalnego projektanta),
• projekt polegający wyłącznie na zakupie i wdrożeniu zautomatyzowanej linii technologicznej, bez zaplanowania procesu wzorniczego i kosztów wdrożenia strategii,
• projekty inwestycyjne dotyczące budowy infrastruktury, np. stacji kontroli pojazdów, warsztatów czy magazynów, w których głównym kosztem jest budowa obiektów,
• projekty, w których dominują zakupy środków transportu, takich jak lawety, kampery czy samochody dostawcze,
• projekty polegające na stworzeniu samodzielnej platformy informatycznej lub aplikacji jako produktu końcowego. Oprogramowanie może być częścią produktu lub usługi, ale nie może stanowić samodzielnego produktu przeznaczonego do sprzedaży.

Każdy z powyższych przykładów pokazuje brak zgodności z istotą działania, jaką jest wykorzystanie procesów wzorniczych do tworzenia lub ulepszania produktów.

Rola audytu i projektanta

Kluczowym elementem projektu jest przeprowadzenie audytu wzorniczego oraz opracowanie strategii wzorniczej przez zewnętrznego wykonawcę. Co istotne, w jego zespole musi znajdować się projektant z wykształceniem kierunkowym (np. wzornictwo przemysłowe, architektura, architektura wnętrz lub pokrewne) oraz doświadczeniem w projektowaniu. To nie jest formalność – współpraca z projektantem stanowi fundament całego procesu i powinna być realna oraz ścisła, a nie jedynie deklaratywna na potrzeby wniosku.

Dobry projekt – co o nim przesądza?

Dobry projekt w działaniu „Wzornictwo w MŚP” to spójny proces rozwoju produktu oparty na designie, jasno wynikający z audytu i strategii wzorniczej. Projekt powinien zaczynać się od diagnozy sytuacji przedsiębiorstwa. Na tym etapie istotne jest uzasadnienie biznesowe, np. chęć wejścia na nowy rynek oraz potrzeba zwiększenia konkurencyjności.

Zachęcamy, aby projekt nie kończył się na samym produkcie, ale obejmował także zmiany wewnątrz firmy. Po zrealizowanym projekcie w przyszłości warto uwzględnić współpracę z profesjonalnymi projektantami, utworzenie zespołu ds. wzornictwa czy rozwój kompetencji w zakresie zarządzania designem. To pokazuje, że wzornictwo jest traktowane jako stały element działalności firmy, a nie jednorazowe działanie pod projekt.

Kolejnym elementem dobrego projektu jest przełożenie wyników audytu na konkretne działania rynkowe. Mogą to być: stworzenie nowej marki, określenie jej tożsamości (nazwa, identyfikacja wizualna, komunikacja), zaplanowanie pozycjonowania i grup docelowych czy przygotowanie działań promocyjnych. Co istotne, strategia marketingowa powinna być bezpośrednio powiązana z projektowaniem produktu i jego funkcjonowaniem na rynku.

Dobry projekt może zawierać komponent IT, ale tylko jako część większego rozwiązania (np. stronę internetową, konfigurator projektu, wizualizacje 3D). Kluczowe jest to, że technologia wspiera produkt fizyczny i doświadczenie użytkownika, a nie stanowi celu samego w sobie.

Najważniejszym elementem modelowego projektu jest prawidłowo opisany i zaplanowany proces wzorniczy. Powinien on obejmować wszystkie etapy – od projektowania, prototypowania, testowania po wdrożenie.

Najważniejszą cechą modelowego projektu jest jego spójność. Wszystkie elementy – od diagnozy, przez strategię, aż po wdrożenie – muszą wynikać z siebie nawzajem. Nie może to być zestaw przypadkowych działań (np. zakup maszyn, budowa obiektu czy stworzenie aplikacji), lecz logiczny ciąg prowadzący do powstania innowacyjnego produktu.

Uwaga korzystaj z rzetelnych doradców!

Na szczególną uwagę zasługuje również kwestia współpracy z firmami doradczymi. Na rynku funkcjonują także podmioty oferujące przygotowanie wniosków bez rzetelnej weryfikacji, czy dany projekt spełnia kryteria programu. W praktyce oznacza to składanie aplikacji, które od początku nie mają szans powodzenia. Dla przedsiębiorcy to strata czasu i pieniędzy, a także potencjalnej szansy na rozwój w przyszłości.

Przed podjęciem współpracy warto upewnić się, że doradca rozumie specyfikę projektów wzorniczych i rzeczywiście współpracuje z Wnioskodawcą przy wypełnianiu wniosku w zgodności z dokumentacją dla naboru oraz strategią wzorniczą.  Podstawą dobrze przygotowanego projektu jest dokładne zapoznanie się z dokumentacją konkursową oraz świadome podejście do całego procesu.

„Wzornictwo w MŚP” to nie jest działanie dla przypadkowych pomysłów. To narzędzie dla firm, które chcą w sposób przemyślany wykorzystać design do budowania przewagi konkurencyjnej. Tylko takie projekty mają realną szansę na uzyskanie wsparcia i osiągnięcie trwałych efektów biznesowych.

Wnioski do naboru „Wzornictwo w MŚP” można składać do 20 maja br., a szczegółowe informacje są dostępne na stronie PARP.