Europejski Rzecznik Praw Europejskich

 

Europejski Rzecznik Praw Europejskich to instytucja powołana w roku 1994 dla rozpatrywania skarg skierowanych przeciwko instytucjom i organom Unii Europejskiej ze względu na niewłaściwe administrowanie (tzw. maladministration).

 

Pierwszy Rzecznik został powołany przez Parlament Europejski w 1995r. Od 2003 r. stanowisko to zajmuje Nikiforos Diamandouros, były Rzecznik Praw Obywatelskich Grecji, który w styczniu 2010 r. został wybrany na drugą kadencję.

 

Czym zajmuje się Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich?

 

Rzecznik bada skargi dotyczące niewłaściwego administrowania w instytucjach i organach Unii Europejskiej. Spod jurysdykcji Rzecznika wyjęte są Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Sąd Pierwszej Instancji oraz Sąd do spraw Służby Publicznej, ale jedynie przy wykonywaniu funkcji sądowych. Skargę można złożyć na niewłaściwe administrowanie we wszystkich instytucjach i organach UE, takich jak np. Rada Unii Europejskiej, Komisja Europejska, Europejski Trybunał Sprawiedliwości (za wyjątkiem jego funkcji sądowniczych), Europejski Bank Centralny czy agencje zdecentralizowane. (Pełna lista instytucji i organów UE znajduje się na stronie: http://europa.eu/index_pl.htm zakładka "Instytucje i organy UE").

 

Europejski Rzecznik z reguły prowadzi postępowanie na podstawie skargi, może jednak wszcząć postępowanie z własnej inicjatywy.

 

Czym się nie zajmuje?

 

Rzecznik nie może prowadzić postępowania w sprawach:

 

 

Niewłaściwe administrowanie

 

Termin ten oznacza wadliwe lub nieudolne administrowanie. Przykładami niewłaściwego administrowania są m.in.:

 

 

Kto i jak może złożyć skargę?

 

Skargę złożyć mogą następujące podmioty:

 

 

Oznacza to, że firmy prywatne lub stowarzyszenia, które napotykają problemy ze strony instytucji europejskich, np. podczas przetargu lub projektu finansowanego przez UE mogą zwrócić się ze skargą do Europejskiego Rzecznika.

 

Formularz skargi dostępny jest w Biurze Rzecznika, może być również pobrany z jego strony internetowej.

 

Skargę można złożyć w dowolnym języku, podając swoje dokładne dane, opisując przeciwko jakiej instytucji jest składana oraz z jakich powodów. Należy pamiętać o zachowaniu kilku zasad:

 

 

Adres do korespondencji:

 

Médiateur européen
1 avenue du Président Robert Schuman
CS 30403
F-67001 Strasbourg Cedex
France

 

Tel. +33 3 88 17 23 13

Fax +33 3 88 17 90 62

 

Korespondencja drogą elektroniczną odbywa się poprzez "Formularz kontaktu" dostępny na stronie:

 

http://www.ombudsman.europa.eu/shortcuts/contacts.faces

 

Przykłady spraw, którymi może zająć się Rzecznik

 

 

Jakie działania może podjąć Rzecznik?

 

Rzecznik informuje o dochodzeniu zainteresowaną instytucję lub organ, sugerując jednocześnie rozwiązanie problemu. Jeżeli to okaże się niewystarczające, wówczas Rzecznik poszukuje wspólnie z zainteresowaną instytucją lub organem polubownego rozwiązania pozwalającego na wyeliminowanie niewłaściwego administrowania.

Rzecznik może też przedłożyć zainteresowanej instytucji lub organowi projekty zaleceń. Jeżeli instytucja nie zaakceptuje jego zaleceń, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich może sporządzić specjalny raport, poświęcony danej sprawie, który następnie zostaje skierowany do Parlamentu Europejskiego.

Jeżeli Rzecznik nie może zająć się daną sprawą, (bo np. dotyczy ona administracji krajowej) może starać się pomóc w inny sposób, np. przesyłając sprawę do Europejskiej Sieci Rzeczników Praw Obywatelskich.

 

W roku 2008 Rzecznik otrzymał 3 406 skarg. Około 70% z nich dotyczyło Komisji Europejskiej. W prawie 80% przypadków Rzecznik mógł udzielić pomocy poprzez wszczęcie postępowania, przekazanie sprawy do odpowiedniej instytucji albo udzielenie porady, gdzie należy się zwrócić, aby uzyskać skuteczne rozwiązanie problemu. W  sumie w roku 2008 biuro Rzecznika wszczęło 296 postępowań, a ukończonych zostało 355.

 

Najwięcej skarg w roku 2008 złożyli obywatele niemieccy (546), a Polacy znaleźli się na trzecim miejscu pod względem składanych skarg z liczbą 270.

 

Petycje do Parlamentu Europejskiego

Każdy obywatel Unii Europejskiej, może indywidualnie lub łącznie z innymi osobami złożyć petycję do Parlamentu Europejskiego w sprawie, która wchodzi w zakres działalności Unii Europejskiej oraz dotyczy bezpośrednio tej osoby lub osób. Prawo do złożenia petycji, zagwarantowane traktatem, przysługuje także przedsiębiorstwom, organizacjom i stowarzyszeniom, które posiadają siedzibę na terenie Unii Europejskiej.

Kto i jak może złożyć petycję

Petycję mogą złożyć:

Petycję składa się albo poprzez wypełnienie formularza on-line dostępnego na stronie Parlamentu Europejskiego albo za pośrednictwem poczty.

Petycja powinna zawierać jedynie fakty istotne dla przedstawianego problemu, bez podawania zbędnych szczegółów, powinna być napisana w jasny i czytelny sposób. Dla petycji w formie listownej nie obowiązuje żaden standardowy formularz, należy jednak pamiętać o podaniu dokładnych danych adresowych oraz o złożeniu podpisu.

Petycję (w formie listownej) należy przesłać na adres:

 

European Parliament

The President of the European Parliament

Rue Wiertz

B-1047 Bruksela

Składający petycję zostanie niezwłocznie poinformowany o jej otrzymaniu.

Petycje zostają następnie przekazane do Komisji Petycji, dlatego dalsza korespondencja w tej sprawie powinna być już prowadzona bezpośrednio z tą Komisją pod następującym adresem:

European Parliament

Committee on Petitions

The Secretariat

Rue Wiertz

B-1047 Bruksela

Petycję można składać w dowolnym języku urzędowym UE, czyli także po polsku.

Jakich spraw może dotyczyć petycja

Przedmiot petycji musi odnosić się zagadnień leżących w zakresie zainteresowań lub kompetencji Unii Europejskiej, takich jak przykładowo:

Jakie działania mogą zostać podjęte przez Komisję Petycji

Jeżeli petycja zostanie uznana za dopuszczalną Komisja Petycji może podjąć następujące działania:

W celu rozstrzygnięcia kwestii poruszonej przez składającego petycję, Komisja Petycji Parlamentu Europejskiego może nawiązać współpracę z krajowymi lub lokalnymi władzami państw członkowskich. Nie może ona jednak uchylić decyzji podjętych przez właściwe władze państw członkowskich.

Parlament Europejski nie jest władzą sądowniczą, nie może  więc wydać wyroku w sprawie, ani odwołać decyzji wydanych przez sądy krajowe państw członkowskich.

Odrzucenie petycji

Jeżeli złożona petycja nie dotyczy zakresu działalności Unii Europejskiej, nie zostanie ona uznana za dopuszczalną. Tak jest w przypadkach, gdy przedmiot petycji jednoznacznie leży w gestii i kompetencji państw członkowskich.

Petycje uznane przez Komisję Petycji za niedopuszczalne są klasyfikowane, lecz nie podejmuje się żadnych dalszych działań w tej sprawie. Komisja powiadamia wnioskującego o podjętej decyzji. Petycje zawierające obraźliwe słowa lub błahe w swej treści nie będą rozpatrywane. W zależności od przedmiotu petycji, Komisja Petycji może doradzić skontaktowanie się z organem spoza UE (np. z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka) lub z organem władz krajowych (np. z krajowym rzecznikiem praw obywatelskich lub komisją ds. petycji w parlamentach państw członkowskich).

 

Publikacja petycji

Protokoły posiedzeń Parlamentu, na których petycje były ogłoszone są publikowane w Dzienniku Urzędowym. W związku, z tym niektóre szczegółowe informacje, w tym nazwisko składającego petycję oraz numer petycji, są dostępne w Internecie. Na wyraźne życzenie składającego petycję Parlament zachowa jednak jego dane w tajemnicy.

 

Statystyka

W roku 2007 do Parlamentu Europejskiego wpłynęło ponad 1500 petycji (50% więcej niż w 2006 r.), a dwie trzecie z nich uznano za dopuszczalne. Obywatele Polski są w czołówce składających petycje. Petycje polskich obywateli dotyczyły m.in. akcyzy na samochody, niezgodności polskiego prawa ochrony środowiska z prawem europejskim i obwodnicy przez dolinę Rospudy. Przewiduje się, że po wejściu w życie Traktatu z Lizbony liczba składanych petycji jeszcze się zwiększy.

 

Przydatne linki:

Strona Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich:

http://www.ombudsman.europa.eu/home.faces

Strona Parlamentu Europejskiego:

http://www.europarl.europa.eu/news/public/default_pl.htm

 

Justyna Kulawik

Enterprise Europe Network

Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości

e-mail: justyna_kulawik@parp.gov.pl

Artykuł pochodzi z wakacyjnego numeru Biuletynu Euro Info 2008.

 

Aktualizacja: 09.03.2010