Jest wiele przedsiębiorstw, które zdecydowały się na realizację prac badawczo-rozwojowych, później wdrożyły ich wyniki, a w rezultacie rozwijają się znacznie szybciej niż ich konkurenci.

Przykładem sukcesu w tej dziedzinie jest firma Autocomp Management Sp. z o.o. ze Szczecina, która otrzymała dofinansowanie w wysokości 1 669 337,50 zł w ramach pilotażowej rundy aplikacyjnej do działania 1.4-4.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka (PO IG)  na sierpień/wrzesień 2008 r. Firma produkuje zaawansowane technologicznie produkty w oparciu o własne rozwiązania B+R: symulatory pojazdów i jednostek pływających, stanowiska dydaktyczno-badawcze, wyposażenie dla obiektów szkolno-treningowych.

Środki z dotacji zostaną wykorzystane na pokrycie części kosztów badań przemysłowych i prac rozwojowych, a także zakupu maszyn i urządzeń niezbędnych do uruchomienia produkcji nowego, innowacyjnego radaru kablowego. Radar ten pozwoli tworzyć systemy obserwacyjne pracujące nie tylko lokalnie, ale również na bardzo duże odległości, o długości nawet dziesiątków kilometrów. Technologia ta może być zastosowana do ochrony dużych obiektów oraz obszarów. Realizacja projektu pozwoli firmie Autocomp Management Sp. z o.o. zdobyć pozycję lidera na rosnącym rynku nowoczesnych systemów ochrony, skierowanych do klientów instytucjonalnych, biznesowych oraz konsumentów indywidualnych.

PRZEDSIĘBIORCY MOGĄ LICZYĆ NA POMOC

Przedsiębiorcy przygotowujący i realizujący projekt badawczy nie pozostają sami. Wsparcie w tym zakresie oferują im instytucje zajmujące się transferem technologii. Przykładem takiej instytucji jest Regionalne Centrum Innowacji i Transferu Technologii (RCIiTT) w Szczecinie, które prowadzi działalność doradczą i szkoleniową w zakresie transferu technologii, finansowania badań i rozwoju oraz wsparcia przedsiębiorczości akademickiej. Współpraca może dotyczyć zarówno etapu powstawania założeń do projektu, jak i szczegółowej pomocy w opracowaniu niezbędnych dokumentów (takich jak np. opinia o innowacyjności), które w praktyce bardzo przydają się na etapie ubiegania o wsparcie ze środków publicznych.

DZIAŁANIE 1.4-4.1 PO IG

Jeśli jesteś przedsiębiorcą mającym siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zamierzasz realizować projekt na terytorium RP (uwaga: firma będąca oddziałem firmy zagranicznej, która spełnia powyższe warunki, również może się ubiegać o dofinansowanie), to możesz skorzystać z programu wpierającego przedsiębiorców, którzy planują realizację prac badawczo-rozwojowych, realizowanego w ramach funduszy europejskich na lata 2007-2013. Mowa o działaniu 1.4-4.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. W drugiej połowie 2009 roku przewidziany jest jeszcze przynajmniej jeden nabór wniosków.

Przedsiębiorcy mogą prowadzić prace samodzielnie (jeśli mają wystarczający potencjał) lub zlecić ich realizację podmiotom zewnętrznym. Oba podejścia dają możliwość uzyskania wsparcia w ramach działania.. Warto zauważyć, że w tym działaniu koszty zakupu usług badawczych od zagranicznej jednostki również są uznawane za kwalifikowane.

Z uwagi na to, że możliwe jest realizowanie projektów w partnerstwie, obaj przedsiębiorcy powinni złożyć wnioski o dofinansowanie, każdy w zakresie, w jakim będzie realizował część prac w ramach projektu celowego. W złożonej dokumentacji aplikacyjnej projekt powinien zostać opisany całościowo, natomiast wydatki należy przedstawić wyłącznie w tej części, w której będą ponoszone samodzielnie przez realizujące podmioty. Należy podkreślić, że każdy z podmiotów powinien założyć realizację zadań zarówno w części badawczej, jak i wdrożeniowej. Co ważne, kwota dofinansowania zostanie przyznana odrębnie na każdy z powiązanych ze sobą projektów. Każdy z projektów musi spełnić kryteria wyboru finansowanych operacji w ramach PO IG. Każdy z przedsiębiorców będzie zobowiązany do rozliczenia zadań założonych w projekcie w ramach realizowanej przez siebie części oraz osiągnięcia wskaźników dla swojego projektu.

WNIOSKI O DOFINANSOWANIE

Wnioski o dofinansowanie przyjmuje Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP). Pierwszy z trzech konkursów zaplanowanych na rok 2009 zakończył się 30 kwietnia 2009 r. jednak kolejny planowany jest już na czerwiec br. Warto pamiętać, że konkurs może skończyć się wcześniej, niż jest to zapowiadane w dokumentacji konkursowej. Wcześniejsze zamknięcie następuje w sytuacji, kiedy łączna kwota dofinansowania w ramach złożonych wniosków osiągnie 120% budżetu wyznaczonego na daną rundę aplikacyjną. Szczegóły dotyczące zasad konkursu są zamieszczone na stronie internetowej www.parp.gov.pl, w zakładce Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka/działanie 1.4-4.1. W ramach działania 1.4-4.1 wnioskodawca może złożyć kilka wniosków o dofinansowanie.

PRACE BADAWCZO ROZWOJOWE

Definicja badań przemysłowych i prac rozwojowych wynika z rozporządzenia Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r.[1] W myśl zapisów rozporządzenia, badania przemysłowe to badania planowane lub badania krytyczne mające na celu zdobycie nowej wiedzy oraz umiejętności celem opracowania nowych produktów, procesów lub usług lub też wprowadzenia znaczących ulepszeń do istniejących produktów, procesów lub usług. Prace rozwojowe oznaczają zdobywanie, łączenie, kształtowanie i wykorzystywanie dostępnej aktualnie wiedzy i umiejętności z dziedziny nauki, technologii i biznesu oraz innej stosowanej wiedzy i umiejętności na potrzeby planowania lub projektowania nowych, zmienionych lub ulepszonych produktów, procesów lub usług. Czynności te mogą obejmować tworzenie projektów, rysunków, planów oraz innej dokumentacji, pod warunkiem że nie jest ona przeznaczona do celów komercyjnych (dokumentacja ta ma służyć przedsiębiorcy i pozostać jego własnością).

Prace rozwojowe obejmują również opracowanie prototypów do celów demonstracyjnych (promocyjnych) i pilotażowych. Należy jednak pamiętać, że jeśli prototyp zostanie sprzedany jako produkt końcowy, to wszelkie dochody pochodzące z tej sprzedaży odejmuje się od kosztów kwalifikowanych.

W przypadku firmy informatycznej, która w ramach projektu chce unowocześnić swój produkt - oprogramowanie do zarządzania przedsiębiorstwem - zanim ostatecznie zostanie przygotowany produkt końcowy, należy przetestować prototyp oprogramowania w jednej albo w dwóch firmach. W takiej sytuacji wydatki związane z testowaniem prototypu mogą stanowić wydatki kwalifikowane w projekcie.

Przykładowe prace badawczo-rozwojowe o charakterze badań przemysłowych[2]:
    ·  badania właściwości izolacyjnych i termicznych różnych typów materiałów pod kątem ich zastosowania w odzieży turystycznej,
    ·  badanie odporności na wibracje różnych typów zaworów, pod kątem ich wykorzystania w nowym modelu silnika,
    ·  testy parametrów przewodzenia i wytrzymałości różnych rodzajów kabli do wykorzystania w innowacyjnych urządzeniach elektronicznych,
    ·  dobór odpowiedniej technologii programistycznej pod kątem tworzenia zaawansowanego portalu internetowego.

Przykładowe prace badawczo-rozwojowe o charakterze prac rozwojowych[3]:
    ·  opracowanie rysunków i dokumentacji nowego silnika,
    ·  opracowanie wykrojów oraz opis rozwiązań technologicznych wykorzystanych w innowacyjnej odzieży turystycznej,
    ·  stworzenie prototypu przyczepy nowego typu, wykorzystywanej do testowania i prezentowania nowych rozwiązań, przewidywanych do wykorzystania w produkcji modeli seryjnych (prototyp walidacyjny i demonstracyjny),
    ·  wyprodukowanie próbnej serii kurtek wspinaczkowych i poddanie ich testom pod kątem wytrzymałości na trudne warunki pogodowe.

Jak zostało wspomniane, badania przemysłowe zmierzają do pozyskania nowej wiedzy, która prowadzi do powstania lub udoskonalenia produktów. Wnioski wynikające z badań przemysłowych nie mogą mieć żadnego przełożenia na konkretne produkty. Natomiast prace rozwojowe stanowią kolejny krok w procesie badawczym i mają na celu przekształcenie wyników badań przemysłowych w konkretne produkty/usługi i powinny ostatecznie prowadzić do opracowania prototypu. Należy podkreślić, że działalność badawcza może mieć charakter wyłącznie prac rozwojowych, a zatem opierać się na wiedzy już dostępnej.

RODZAJE PROJEKTÓW

Zwracamy uwagę, że działanie 1.4-4.1 przebiega dwuetapowo. W pierwszej kolejności należy założyć przeprowadzenie badań przemysłowych i/lub prac rozwojowych (działanie 1.4). W drugim etapie projektu wnioskodawca powinien wdrożyć wyniki części badawczej projektu w swoim przedsiębiorstwie (działanie 4.1).

Zachowanie kolejności realizacji obu etapów jest konieczne i podlega ocenie w oparciu o kryteria określone w Przewodniku po kryteriach wyboru finansowanych operacji, w ramach PO IG. Należy podkreślić, że w przypadku, gdy przedsiębiorca stwierdzi, że powinien wprowadzić modyfikację ulepszającą produkt przeznaczony do wdrożenia, może dokonać jej w trakcie etapu wdrożeniowego. Jednocześnie przypominamy, że wszelkie działania podejmowane w ramach projektu muszą być zgodne z zawartą umową o dofinansowanie projektu, a omawiane modyfikacje nie mogą mieć charakteru zadań z zakresu prac rozwojowych.

WARUNKI OTRZYMANIA WSPARCIA

Trzeba pamiętać, że jednym z warunków uzyskania wsparcia na realizację części dotyczącej wdrożenia wyników badań przemysłowych i prac rozwojowych jest przedstawienie instytucji wdrażającej sprawozdania potwierdzającego zakończenie badań przemysłowych i prac rozwojowych objętych wsparciem oraz - co ważne - badań rynkowych potwierdzających celowość wdrożenia wyników badań i prac. Gdy analizy wykażą, że wdrożenie nie byłoby opłacalne, można odstąpić od realizacji wdrożenia, nie tracąc zarazem otrzymanego dofinansowania na część badawczo-rozwojową.

Wsparcie na realizację projektów celowych na etapie II może być udzielone przedsiębiorcy pod warunkiem, że projekt dotyczy inwestycji w aktywa materialne oraz aktywa niematerialne i prawne związane z tworzeniem nowej jednostki, rozbudową istniejącej jednostki, dywersyfikacją produkcji jednostki przez wprowadzenie nowych, dodatkowych produktów lub zasadniczą zmianą dotyczącą procesu produkcyjnego istniejącej jednostki.

Należy ponadto mieć na uwadze, że projekt powinien charakteryzować się przynajmniej jedną z kategorii innowacyjności (produktową, procesową, marketingową, organizacyjną). Innowacyjność projektu musi się odnosić do konkretnego przedsięwzięcia, a ocena tego kryterium będzie rozpatrywana w kontekście przedsiębiorstwa.

Warto podkreślić, że na beneficjencie spoczywa obowiązek utrzymania trwałości projektu, w szczególności przez utrzymanie inwestycji na terenie województwa, w którym została zrealizowana, a w przypadku realizacji inwestycji na obszarze m.st. Warszawy - w tym mieście, przez okres co najmniej 5 lat, a w przypadku mikro-, małego lub średniego przedsiębiorcy - przez okres 3 lat od dnia zakończenia projektu. Należy ponadto dodać, że beneficjent zobowiązany jest niezwłocznie informować instytucję wdrażającą o wszelkich okolicznościach mogących powodować zasadniczą modyfikację projektu.

Dodatkowo wnioskodawca zobowiązuje się do zapewnienia finansowania inwestycji w części nieobjętej wsparciem, przy czym co najmniej 30% wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem zostanie pokryte ze środków własnych przedsiębiorcy, pochodzących z innych źródeł niż pomoc publiczna lub wsparcie ze środków publicznych. Tak więc wnioskodawca zobowiązany jest do zapewnienia finansowania projektu w wysokości całkowitej kwoty wydatków (kwalifikowanych oraz niekwalifikowanych). Trzeba pamiętać, że niedopuszczalne jest, by przedsiębiorca gwarantował jedynie część całkowitych wydatków wskazanych we wniosku o dofinansowanie. W przepływach finansowych wnioskodawca powinien uwzględnić planowane zaliczki oraz płatności pośrednie, co wpłynie na jego sytuację finansową.

KWOTY DOFINANSOWANIA

Poziom dofinansowania zależy od rodzaju ponoszonych kosztów, ich związku z poszczególnymi etapami projektu (pracami badawczo-rozwojowymi lub wdrożeniem). W przypadku wdrożeń poziom wsparcia warunkowany jest wielkością przedsiębiorstwa oraz lokalizacją projektu.

Aby sprawdzić, czy Państwa firma jest mikro-, małym, średnim czy dużym przedsiębiorą, można skorzystać z kwalifikatora dostępnego na stronie internetowej Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości www.parp.gov.pl, w zakładce Kwalifikator MSP.

Maksymalna kwota wsparcia to:
  ·  w etapie I - 7,5 mln euro,
  ·  w etapie II - 20 mln euro.

 
Tabela 1. Poziomy wsparcia w ramach działania 1.4-4.1 PO IG

Poziomy wsparcia w działaniu 1.4-4.1 Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka
Działanie 1.4 - Prace badawczo-rozwojowe
Badania przemysłowe		·      Mikro- i mali przedsiębiorcy - 70% ·      Średni przedsiębiorcy - 60% ·      Duzi przedsiębiorcy - 50%
Prace rozwojowe		·      Mikro- i mali przedsiębiorcy - 45% ·      Średni przedsiębiorcy - 35% ·      Duzi przedsiębiorcy - 25%
Działanie 4.1 - Wdrożenie wyników prac badawczo-rozwojowych
Przedsiębiorstwo   Województwo	Mikro- i małe przedsiębiorstwa,		Średnie przedsiębiorstwa,	Duże przedsiębiorstwa oraz firmy z sektora transportu
	z wyłączeniem firm z sektora transportu
Kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie	70%		60%	50%
Dolnośląskie, mazowieckie z wyłączeniem m.st. Warszawy, w okresie od 1 stycznia 2007 r. do 31 grudnia 2010 r., pomorskie, śląskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie	60%		50%	40%
M.s t. Warszawa oraz mazowieckie w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2013 r.	50%		40%	30%

 

W przypadku przedsiębiorców realizujących projekty zlokalizowane w województwie łódzkim, mazowieckim, lubelskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim, kujawsko-pomorskim lub podkarpackim wartość wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem w części badawczej projektu musi wynieść co najmniej 400 tysięcy zł. Dla pozostałych przedsiębiorców nie określono minimalnej wartości wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem.

W działaniu 1.4-4.1 założono dwie formy płatności: refundację poniesionych wydatków oraz płatności zaliczkowe.

KOSZTY KWALIFIKOWANE

Za wydatki kwalifikowane mogą zostać uznane wyłącznie wydatki adekwatne, racjonalne, uzasadnione, a także ściśle związane z projektem oraz niezbędne do jego realizacji. Ponadto wydatki w ramach projektu muszą być ponoszone zgodnie z zasadą oszczędności, a zatem przy zachowaniu zasady osiągnięcia założonego efektu przy jak najniższych kosztach.

W ramach działania 1.4 finansowane są:
     ·   wynagrodzenia osób zaangażowanych w realizację projektu (należy pamiętać, że za koszty osobowe personelu zaangażowanego w projekt mogą zostać uznane jedynie koszty ponoszone na zatrudnienie w oparciu o umowę o pracę. W przypadku umów-zleceń lub umów o dzieło na przeprowadzenie badań, koszty te będą się mieścić w pozycji „Zakup badań, usług doradczych i usług równorzędnych wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby związane z realizacją projektu badawczego"),
     ·   zakup/użytkowanie sprzętu i aparatury,
     ·   amortyzacja budynków,
     ·   nabycie wartości niematerialnych i prawnych, czyli patentów, licencji (w tym licencji na oprogramowanie), know-how, nieopatentowanej wiedzy technicznej (warto dodać, że nabycie prawa do korzystania z bibliotek programistycznych również stanowi wydatek kwalifikowany w projekcie),
     ·   zakup badań, usług doradczych i usług równorzędnych wykorzystywanych wyłącznie (doradztwo kwalifikuje się do dofinansowania wyłącznie w wypadku MSP),
     ·   koszty operacyjne, w tym koszty materiałów, środków eksploatacyjnych i innych podobnych produktów, ponoszone bezpośrednio w wyniku realizowania działalności badawczej,
     ·   koszty ogólne, ponoszone bezpośrednio w wyniku realizacji projektu badawczego, do wysokości 10% całkowitych wyżej wymienionych wydatków kwalifikujących się do objęcia wsparciem,
     ·   instrumenty zabezpieczające realizację umowy o udzielenie wsparcia, w razie gdy wsparcie przyznane w umowie przekazywane jest w formie zaliczki, a jego wartość przekracza 1 mln zł.

W ramach działania 4.1 finansowane są:
     ·   nabycie nieruchomości zabudowanej, gruntu (należy pamiętać, że wydatki na zakup gruntu mogą stanowić maks. 10% kosztów kwalifikowanych projektu),
     ·   nabycie albo koszty wytworzenia środków trwałych związanych z wdrożeniem wyników badań przemysłowych i prac rozwojowych przez przedsiębiorcę,
     ·   roboty i materiały budowlane,
     ·   nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz nieopatentowanej wiedzy technicznej,
     ·   raty spłat wartości początkowej gruntów, budynków i budowli przez korzystającego, należnej finansującemu z tytułu umowy leasingu, do wysokości ich wartości początkowej z dnia zawarcia umowy leasingu, poniesione do dnia zakończenia realizacji projektu, pod warunkiem że umowa leasingu będzie zawarta na okres co najmniej 5 lat, a w przypadku mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy - co najmniej 3 lat od przewidywanego terminu zakończenia realizacji projektu,
     ·   raty spłat wartości początkowej środków trwałych innych niż grunty, budynki i budowle lub wartości niematerialnych i prawnych przez korzystającego, należnej finansującemu z tytułu umowy leasingu prowadzącej do przeniesienia własności tych środków na korzystającego, z wyłączeniem leasingu zwrotnego,
     ·   koszty związane z najmem lub dzierżawą gruntów, budynków i budowli, poniesionych do dnia zakończenia realizacji projektu, pod warunkiem że umowa najmu lub dzierżawy będzie zawarta na okres co najmniej 5 lat, a w przypadku mikroprzedsiębiorcy, małego lub średniego przedsiębiorcy - co najmniej 3 lat od przewidywanego terminu zakończenia realizacji projektu,
     ·   nabycie usług doradczych związanych z inwestycją do wysokości 10% pozostałych wydatków inwestycyjnych (ta pozycja kosztowa dotyczy wyłącznie mikro-, małych i średnich przedsiębiorców).

 
Karolina Dobrowolska
Damian Dec
Atfin Sp. z o.o.
e-mail: eu@atfin.pl


Źródło: "Realizacja projektów B+R i wdrażanie ich wyników - Najlepsze praktyki i źródła finansowania projektów przedsiębiorstw". Publikacja została wydana przez Regionalne Centrum Innowacji i Transferu Technologii w Szczecinie, ze środków Enterprise Europe Network..

---

[1] Rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zastosowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych), Dz. Urz. Unii Europejskiej L214/3.

[2] „Realizacja projektów B+R i wdrażanie ich wyników. Najlepsze praktyki i źródła finansowania przedsiębiorstw", Regionalne Centrum Innowacji i Transferu Technologii w Szczecinie.

[3] Tamże.