Certyfikacja produkcji jest obowiązkowa, jeśli określono ją w rozporządzeniu Goststandartu FR z dnia 30 lipca 2002 r. N 64 „О Номенклатуре продукции и услуг (работ), подлежащих обязательной сертификации и Номенклатуре продукции, соответствие которой может быть подтверждено декларацией о соответствии". W przeciwnym wypadku certyfikacja ma charakter dobrowolny - wówczas od woli producenta zależy, czy przeprowadzi procedurę certyfikacyjną.

Certyfikacja dobrowolna - potwierdzenie zgodności produkcji (procesów produkcji) z warunkami określonymi przez zamawiającego. W trakcie procedury w certyfikacji dobrowolnej należy złożyć takie same dokumenty jak przy certyfikacji obowiązkowej, jednakże to sam wnioskodawca określa, wg jakich parametrów należy dokonywać ekspertyzy produkcji. Jeśli producent nie uważa za konieczne dokonywać certyfikacji dobrowolnej, to powinien uzyskać od organu certyfikującego, na potrzeby handlu lub urzędu celnego, tzw. отказное письмо.

W przypadku wystąpienia certyfikacji obowiązkowej na dany produkt, bez przedstawienia rosyjskim służbom celnym certyfikatu zgodności, towar nie zostanie wpuszczony na obszar celny FR. Dokumenty certyfikatu różnią się barwą - dokument certyfikatu obowiązkowego ma kolor żółty, dobrowolnego - niebieski.

Certyfikacja produkcji obejmuje: złożenie wniosku o certyfikację, podjęcie decyzji w sprawie wniosku przez urząd certyfikujący, w tym wybór schematu certyfikacji. Wniosek taki powinien zawierać: propozycje dotyczące schematu certyfikacji, wykaz niezbędnych dokumentów technicznych, wykaz akredytowanych laboratoriów mogących przeprowadzić badanie produkcji oraz wykaz (do wyboru) podmiotów-pośredników, które mogą przeprowadzić certyfikację produkcji lub systemu zapewnienia jakości (jeśli przewiduje to schemat certyfikacji). Decyzja winna być wydana w ciągu jednego miesiąca od daty wniosku. Wyboru laboratorium i ośrodka certyfikacji dokonuje wnioskodawca.

W ramach procedury certyfikacji odbywają się:

• wybór i identyfikacja wzorców oraz ich badanie. Liczba wzorców, sposób ich wyboru, zasady identyfikacji i przechowywania są określone w normatywnych lub organizacyjno-metodycznych dokumentach certyfikacyjnych danej produkcji. W oparciu o przeprowadzone badania wybrane laboratorium wydaje odpowiedni protokół przesyłany do ośrodka certyfikacji i wnioskodawcy;  
• ocena produkcji. W zależności od schematu certyfikacji przeprowadzana jest analiza stanu produkcji, certyfikacja produkcji lub systemu zapewnienia jakości potwierdzona certyfikatem na produkcję;  
• wydanie certyfikatu zgodności. Po przeprowadzeniu oceny zgodności z ustalonymi wymaganiami, w oparciu o protokół z badań, certyfikat na produkcję oraz inne przedstawione dokumenty, ośrodek certyfikacyjny wystawia certyfikat zgodności i rejestruje go. Ważny jest tylko certyfikat zarejestrowany. W przypadku negatywnych wyników oceny zgodności organ certyfikacyjny wydaje decyzję o odmowie wydania certyfikatu, podając przyczyny. Czas ważności certyfikatu ustala ośrodek certyfikacyjny, przy czym okres ten nie może przekraczać 3 lat, zaś w przypadku produkcji rolno-spożywczej wynosi 1 (jeden) rok. Na partię towaru terminu ważności się nie ustala;  
• zastosowanie znaku zgodności. Produkcja, na którą wydano certyfikat zgodności, jest oznaczana znakiem zgodności przyjętym w systemie zgodności;  
• kontrola inspekcyjna certyfikowanej produkcji. Kontrola taka, jeśli jest przewidziana przez schemat certyfikacji, może mieć charakter periodyczny i nieplanowany, powinna się odbywać przynajmniej raz w roku i ma na celu potwierdzenie utrzymania warunków potwierdzonych certyfikacją. W razie niedotrzymania tych warunków ośrodek certyfikacyjny może anulować lub zawiesić certyfikat zgodności i związany z nim znak zgodności. W przypadku zawieszenia ośrodek certyfikacyjny określa działania korygujące, których spełnienie jest warunkiem wznowienia ważności certyfikatu.    

Certyfikat sanitarno-epidemiologiczny

Certyfikat sanitarno-epidemiologiczny (certyfikat higieniczny. świadectwo higieniczne) - dokument potwierdzający, że produkt jest zgodny z obowiązującymi normami higienicznymi i sanitarnymi (СанПиН). Certyfikat wydawany jest przez organy Sanepidnadzoru po przeprowadzeniu ekspertyzy produkcji (warunków produkcji) na podstawie protokołu badań i wymaganych dokumentów. Okres ważności certyfikatu higienicznego (maksymalnie 5 lat) jest uzależniony od rodzaju i warunków produkcji, przedstawionych dokumentów i decyzji eksperta organu rozpatrującego sprawę.

Generalizując, można stwierdzić, że certyfikat higieniczny jest obowiązkowy dla następujących grup towarowych: towarów dziecięcych, żywności, odzieży, wszystkiego, co ma kontakt ze skórą człowieka i żywnością. Szczegółowe klasyfikacje - rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia nr 325 z dnia 15.08.2001 r. i rozporządzenie Ministerstwa Zdrowia nr 84 z dnia 18.03.2002 r.

W trakcie realizacji procedury certyfikacji należy zwrócić uwagę, że w przypadku pewnej grupy towarów (głównie dodatki do żywności, produkcja medyczna, chemia gospodarstwa domowego w aerozolu i inne - zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia nr 325) ekspertyzę można przeprowadzić wyłącznie w Federalnej Służbie ds. Nadzoru w Sferze Ochrony Praw Konsumenta (były Departament Gossanepidnadzoru Ministerstwa Zdrowia FR). Procedura ta jest jednocześnie droższa niż obowiązkowa certyfikacja towarów.

Certyfikat bezpieczeństwa przeciwpożarowego

Certyfikat bezpieczeństwa przeciwpożarowego - dokument potwierdzający, że produkcja jest zgodna z przepisami bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Certyfikat wydają organy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Certyfikacji podlegają następujące grupy towarowe: dywany podłogowe, koce elektryczne z grupy celnej 6301, pokrycia podłogowe i sufitowe z tworzyw sztucznych z grupy celnej 3916, kable z grupy celnej 8544, domowe lodówki i zamrażarki z grupy celnej 8418, urządzenia do centralnego ogrzewania z grupy celnej 8516. Pełny i szczegółowy spis produkcji podlegającej obowiązkowej certyfikacji zgodnie z rozporządzeniem Ministerstwa ds. Sytuacji Nadzwyczajnych nr 320 z dnia 8.07.2002 r.

UWAGA! Cena uzyskania certyfikatu bezpieczeństwa przeciwpożarowego jest wysoka - od 1600 dolarów.

Zezwolenie Gosgortechnadzoru GGTN

Produkty objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia Gosgortechnadzoru pochodzą z grupy maszyn i urządzeń mechanicznych. O konieczności posiadania zezwolenia decyduje 10-cyfrowy kod taryfy celnej.  

Rosyjskie świadectwo EMC i certyfikat bezpieczeństwa elektrycznego

Świadectwo EMC dotyczy zgodności elektrycznej. Jeśli producent ma europejskie certyfikaty, na ich podstawie wypisywane są rosyjskie. W przypadku gdy ich nie ma, próbki produktów są wysyłane do badań do Rosji i na podstawie wyników wystawiany jest certyfikat bezpieczeństwa elektrycznego.

ОТКАЗНОЕ ПИСЬМО

Отказное письмо - dokument wydany przez organ certyfikujący, w którym stwierdza się, że produkcja nie podlega certyfikacji obowiązkowej. Dokument jest konieczny, gdy nie jest oczywiste, do jakiego kodu ОКП lub ТН ВЭД można zakwalifikować produkcję (problem ten może się pojawić w trakcie kontroli celnej, jednakże może również dotyczyć klientów wymagających od producenta-sprzedającego certyfikatu zgodności).

Funkcjonują dwa typy dokumentu:

• отказное письмо dla handlu - przekazuje się na adres osoby żądającej certyfikatu zgodności (np. dyrektora firmy), wydawane jest przez dowolny organ certyfikujący. Отказные письмo dla handlu może być terminowe lub bezterminowe;
•  отказное письмо dla urzędu celnego - przekazuje się na adres szefa Federalnej Służby Celnej. W takim przypadku отказное письмо wydawane jest wyłącznie przez Wszechrosyjski Instytut Naukowo-Badawczy Certyfikacji Gosstandartu Rosji  (Всероссийским Научно-Исследовательским Институтом Сертификации Госстандарта России - ВНИИС) - do ВНИИС należy w takim wypadku przekazać informacje o kontrakcie i zamówieniu, na podstawie których importowana jest do FR produkcja. UWAGA! Od stycznia 2004 roku отказные письма wydane przez  ВНИИС zabezpieczane są holograficzną naklejką.
• 
  

Standaryzacja i certyfikacja

Od 1 lipca 2003 roku obowiązuje nowa ustawa z 27 grudnia 2002 r. O regulowaniu technicznym, wprowadzająca nowe zasady w systemie certyfikacji i standaryzacji.  

Ustawa ta wprowadziła reguły ustalania, stosowania i realizacji obowiązkowych wymogów względem produkcji, procesów produkcyjnych, warunków eksploatacyjnych, przechowywania, przewozów, sprzedaży i utylizacji. Wyodrębnia ona dwie podstawowe kategorie reglamentacji:

• reżimy techniczne, czyli obowiązkowe wymogi wprowadzane przez ustawy, umowy międzynarodowe i uchwały rządu;  
• standardy - wymogi stosowane dobrowolnie.    

Reżimy techniczne dotyczą m.in. norm promieniowania, bezpieczeństwa biologicznego, mechanicznego, pożarowego, przemysłowego, termicznego, chemicznego, elektrycznego, jądrowego itp., zawierają obowiązkowe wymogi w stosunku do procesów produkcji, eksploatacji itp. Reżimy dzielą się na ogólne (dotyczące każdego rodzaju produkcji) oraz specjalne (dotyczące wyodrębnionych rodzajów produkcji).  

W zakresie trybu opracowywania i stosowania standardów ustawa wprowadziła podstawową zasadę - zasadę dobrowolności. Dobrowolne potwierdzanie zgodności jest dokonywane z inicjatywy wnioskodawcy na warunkach umowy z organem certyfikacji. Przedmiotem takiego trybu potwierdzania zgodności są produkcja, procesy produkcyjne, warunki eksploatacji, przechowywania, przewozów, sprzedaży i utylizacji, roboty i usługi oraz inne obiekty, w stosunku do których ustanawiane są wymogi wynikające ze standardów, systemów dobrowolnej certyfikacji i umów. Standardy są zatwierdzane przez narodowy organ do spraw standaryzacji. Potwierdzenie zgodności produkcji i usług z obowiązującymi standardami i reżimami dokonywane jest w formie deklaracji zgodności lub obowiązkowej certyfikacji. Obowiązkowe potwierdzanie zgodności dokonywane jest wyłącznie w przypadkach określonych odpowiednimi reżimami technicznymi i jedynie w zakresie zgodności z wymogami reżimów technicznych. Dotyczy to produkcji wprowadzanej do obrotu na terytorium Federacji Rosyjskiej. Deklaracja zgodności i certyfikat zgodności mają jednakową siłę prawną i obowiązują na całym terytorium Rosji. Deklarowanie zgodności dokonywane jest w oparciu o własne dowody lub dowody uzyskane z udziałem organu do spraw certyfikacji lub akredytowanych laboratoriów badawczych. Przy wwozie na terytorium Rosji produkcji podlegającej obowiązkowemu potwierdzeniu zgodności organom celnym powinno się przedłożyć, równocześnie z deklaracją celną, deklarację lub certyfikat zgodności, lub też dokument o ich uznaniu w oparciu o umowy międzynarodowe. Wykazy produkcji objętej wymogiem obowiązkowego potwierdzania zgodności przy wwozie na terytorium Rosji są zatwierdzane przez rząd tego kraju, zgodnie z reżimami technicznymi.  

Mimo że zakres obowiązkowej certyfikacji został znacznie ograniczony, w praktyce większość sprzedawanych na terytorium Rosji towarów musi być zgodna z rosyjskimi normami GOST. W przypadku dużej grupy towarów ich wwóz do Rosji jest możliwy bez certyfikatu zgodności (certyfikacja dobrowolna), jednak nie jest możliwe ich wprowadzenie do sprzedaży.  

Wiodącym organem państwowym w zakresie standaryzacji i certyfikacji jest obecnie Federalna Agencja ds. Regulacji Technicznych i Metrologii (FATRM), która przejęła funkcje Państwowego Komitetu FR ds. Standaryzacji, Metrologii i Certyfikacji (GOSSTANDART). Zadaniem Agencji jest m.in. formułowanie i realizacja polityki państwa w zakresie standaryzacji, realizacja kontroli przestrzegania obowiązkowych wymagań wynikających ze standardów państwowych oraz określanie zasad stosowania międzynarodowych standardów, norm i rekomendacji.   

Procedura certyfikacji produkcji

Rozróżniane są dwa podstawowe typy certyfikacji - certyfikacja produkcji oraz certyfikacja partii towaru. Pierwsza z tych procedur jest droższa, bardziej skomplikowana i długotrwała - najczęściej obejmuje wizytację zakładu produkcyjnego przez pracowników organu certyfikującego.  

Certyfikacja produkcji obejmuje złożenie wniosku o certyfikację oraz podjęcie decyzji w sprawie wniosku. Decyzja taka wskazuje schemat certyfikacji, wykaz niezbędnych dokumentów technicznych, wykaz akredytowanych laboratoriów mogących przeprowadzić badanie produkcji oraz wykaz ośrodków certyfikacyjnych, które mogą przeprowadzić certyfikację produkcji lub systemu zapewnienia jakości (jeśli przewiduje to schemat certyfikacji). Decyzja winna być wydana w ciągu jednego miesiąca od daty złożenia wniosku. Wyboru laboratorium i ośrodka certyfikacji dokonuje wnioskodawca. W ramach procedury certyfikacji dokonywane są:

• wybór i identyfikacja wzorców oraz ich badanie,  
• ocena produkcji,  
• wydanie i rejestracja certyfikatu zgodności (ważny jest tylko certyfikat zarejestrowany),  
• oznaczenie produkcji znakiem zgodności,  
• kontrola inspekcyjna certyfikowanej produkcji (o charakterze periodycznym lub nieplanowanym, przynajmniej raz do roku, w celu potwierdzenia, że utrzymane są warunki potwierdzone certyfikacją).    

W razie negatywnych wyników oceny zgodności organ certyfikacyjny wydaje decyzję o odmowie wydania certyfikatu, podając przyczyny. Czas ważności certyfikatu ustala ośrodek certyfikacyjny, przy czym okres ten nie może przekraczać 5 lat. W przypadku produkcji rolno-spożywczej okres ten wynosi 1 rok.  

Wydawanie certyfikatów zgodności na partię towaru stosowane jest najczęściej w przypadku jednorazowych lub nierytmicznych dostaw, a także na dany kontrakt. Nie ustala się przy tym terminu ważności certyfikatu. W praktyce jest on uzyskiwany przed dostawą lub ewentualnie towar jest dostarczany bez certyfikatu i oczekuje w depozycie celnym na jego wydanie.   

Wymogi sanitarne i fitosanitarne

W stosunku do większości towarów pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, w szczególności produktów spożywczych, mogących mieć bezpośredni wpływ na zdrowie ludzkie, podobnie jak w innych krajach obowiązują podwyższone wymogi bezpieczeństwa. W związku z tym towary te podlegają obowiązkowej kontroli na spełnienie wymagań sanitarnych, fitosanitarnych i weterynaryjnych. Potwierdzeniem spełnienia tych wymogów jest świadectwo higieniczne, fitosanitarne lub weterynaryjne.  

Świadectwo higieniczne jest obowiązkowe dla następujących grup towarów:

• surowców żywnościowych, artykułów spożywczych, dodatków do żywności, konserwantów, materiałów i wyrobów mających kontakt z artykułami spożywczymi;  
• towarów dla dzieci: zabawek, odzieży (w tym pościeli), obuwia, książek i przyborów szkolnych, mebli, wózków itp.;  
• materiałów, urządzeń i wyposażenia stosowanych do zaopatrzenia w wodę pitną;  
• artykułów perfumeryjno-kosmetycznych.  
• produkcji chemicznej i petrochemicznej do celów produkcyjnych, gospodarczych i rolniczych, artykułów chemicznych, w tym nawozów sztucznych;  
• polimerów i materiałów syntetycznych przeznaczonych do zastosowania w budownictwie, transporcie, produkcji mebli i innych przedmiotów użytku domowego, włókien i nici chemicznych, tekstyliów, sztucznej skóry i materiałów tekstylnych do produkcji obuwia;  
• maszyn i urządzeń do użytku domowego;
• wyrobów, które mają kontakt ze skórą ludzką.  

Ponadto zwierzęta żywe, surowce i produkty pochodzenia zwierzęcego, pasza dla zwierząt oraz preparaty weterynaryjne podlegają kontroli weterynaryjnej. Na towary pochodzące z importu świadectwo higieniczne wydawane jest w oparciu o certyfikaty producenta i oficjalnego organu kraju eksportera, potwierdza ono jakość i bezpieczeństwo produkcji. Świadectwo higieniczne wydawane jest przez Państwowy Nadzór Sanitarno-Epidemiologiczny na rodzaj produkcji, a nie na partię towaru.  

Podobnie jak w przypadku procedur celnych czy certyfikacji obowiązkowej, z formalno-prawnego punktu widzenia rosyjskie przepisy i wymogi sanitarne, odnoszące się do towarów importowanych do Rosji, w zasadzie nie odbiegają od regulacji stosowanych w praktyce międzynarodowej i nie zawierają specyficznych, szczególnie zaostrzonych czy dyskryminacyjnych wymagań. Natomiast w praktyce uzyskanie świadectwa jest zazwyczaj kosztowne i długotrwałe. W efekcie przepisy te są przez niektóre firmy omijane (co umożliwia niedoskonałość systemu kontroli granicznej) i na rynek trafia towar tani, lecz nie spełniający wymagań sanitarnych.  

W sierpniu 1999 roku Państwowy Komitet Celny FR opublikował przepisy zawierające wykaz towarów, które podlegają obowiązkowej kontroli fitosanitarnej przy wwozie na rosyjski obszar celny. Towary wymienione w wykazie uporządkowano według kodów taryfy celnej, co znacznie upraszcza posługiwanie się tym wykazem, a także uniemożliwia dowolną interpretację odnośnie do zaliczenia danego towaru do kontroli fitosanitarnej. Wspomniane przepisy stwierdzają, że zakończenie odprawy celnej towarów wymienionych w wykazie możliwe jest po wystawieniu aktu kontroli fitosanitarnej przez inspektora Państwowej Służby Kwarantanny Roślin FR w miejscu dokonywania odprawy celnej. Do przeprowadzenia kontroli niezbędne jest świadectwo fitosanitarne kraju eksportera. W pewnych sytuacjach kontroli fitosanitarnej mogą podlegać także towary niewymienione w wykazie, w tym również opakowania i środki transportu. W takich przypadkach dokument potwierdzający przeprowadzenie kontroli wystawiany jest wyłącznie w sytuacji wydania przez inspektora Państwowej Służby Kwarantanny Roślin FR decyzji zakazującej wwozu towaru do Rosji.  Polsko-Rosyjska Izba Handlowo-Przemysłowa służy pomocą przy uzyskiwaniu certyfikatów GOST-R w Rosji.  

Materiał, na podstawie którego został przygotowany niniejszy artykuł został przedstawiony w na konferencji Wszystkie drogi prowadzą do Rosji. Konferencja odbyła się 26 listopada 2009 r.

Polsko-Rosyjska Izba Handlowo Przemysłowa

ul. Zimna 2 lok. 2 00-138 Warszawa

tel.: 22 654 73 73 e-mail:  prihp@prihp.pl

Artykuł pochodzi z kwietniowego Biuletynu Euro Info 2010