Nowelizacja tworzy korzystniejsze dla przedsiębiorców przepisy w zakresie ulgi podatkowej na zakup nowej technologii poprzez:
·         wyłączenie ulgi podatkowej na zakup nowej technologii spod regulacji europejskich dotyczących pomocy publicznej,
·         udostępnienie jej wszystkim przedsiębiorcom na takich samych warunkach, bez tworzenia grup uprzywilejowanych.
Ma to ułatwić przedsiębiorcom dostęp do nowych technologii i wspierać prace badawcze odpowiadające potrzebom gospodarki.

Definicja nowych technologii

Ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej zawiera definicję nowych technologii. Za nowe technologie uważa się wiedzę technologiczną w postaci wartości niematerialnych i prawnych, w szczególności wyniki badań naukowych i prac rozwojowych, która to wiedza umożliwia wytwarzanie nowych lub udoskonalonych wyrobów lub usług i która nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat.
wiedzę technologiczną w postaci wartości niematerialnych i prawnych, w szczególności wyniki badań i prace rozwojowe nabyte przez podatnika od jednostek naukowych.
Ujmując rzecz inaczej – nowe technologie to wiedza technologiczna w postaci wartości niematerialnych i prawnych, przede wszystkim licencji, praw do wynalazków, w tym patentów oraz know-how. Można je nabyć poprzez: zakup patentu (jeśli nowa technologia stanowi wynalazek zarejestrowany w Urzędzie Patentowym), względnie zakup pierwszeństwa albo prawa do uzyskania patentu, umowę licencyjną (sublicencyjną) na korzystanie z nowej technologii zarejestrowanej w Urzędzie Patentowym, a także umowę know-how, na podstawie której nabywane jest uprawnienie do korzystania ze stanowiącej tajemnicę przedsiębiorcy nowej technologii, niebędącej wynalazkiem, a stanowiącej określoną wiedzę technologiczną.

Instrumenty podatkowe w ramach ustawy
Ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej wprowadziła cztery zasadnicze instrumenty podatkowe, które ułatwiają korzystanie z nowych rozwiązań innowacyjnych:

• skrócenie okresu amortyzacji zakończonych prac badawczo-rozwojowych z 36 miesięcy do 12 miesięcy,
  
• wliczenie wydatków  na prace badawczo-rozwojowe w koszty uzyskania przychodów niezależnie od wyniku jakim się zakończyły,
  
• odliczanie od podstawy opodatkowania wydatków na zakup nowej technologii ,
  
• opodatkowanie 22-procentową stawką podatku VAT usług naukowo-badawczych.
  

Amortyzacja kosztów zakończonych prac rozwojowych
Ustawa wprowadziła zmiany w ustawie o podatku dochodowym od osób prawnych. Zmiana umożliwia szybsze zamortyzowanie kosztów prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym..
Obecnie zgodnie z ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 16b ust. 2 pkt 3), możliwa jest amortyzacja kosztów prac rozwojowych zakończonych wynikiem pozytywnym, który może być wykorzystany na potrzeby działalności gospodarczej podatnika, jeżeli:

• produkt lub technologia wytwarzania są ściśle zdefiniowane, a dotyczące ich koszty prac rozwojowych wiarygodnie określone oraz
  
• techniczna przydatność produktu lub technologii została przez podatnika odpowiednio udokumentowana i na tej podstawie podatnik podjął decyzję o wytwarzaniu tych produktów lub stosowaniu technologii, oraz
  
• z dokumentacji dotyczącej prac rozwojowych wynika, że koszty prac rozwojowych zostaną pokryte przez spodziewane przychody ze sprzedaży tych produktów lub zastosowania nowych technologii. 
  

Okres amortyzacji zakończonych prac uległ skróceniu z 36 miesięcy do 12 miesięcy.

Wydatki na prace badawczo-rozwojowe kosztem podatkowym
Poniesione przez podatnika (zarówno osobę fizyczną, jak i prawną) wydatki na rzecz prowadzonych prac badawczo-rozwojowych mogą zostać wliczone w koszty uzyskania przychodów, o ile nie mogą być one uznane za wartości niematerialne i prawne.
Ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej doprecyzowała w tym względzie dotychczasowe regulacje. Obecnie jedynym warunkiem zaliczenia kosztów prac badawczo-rozwojowych do kosztów uzyskania przychodów jest zakończenie ww. prac. Nie ma znaczenia rezultat, jakim zakończą się prace i czy ich efekt w postaci produktu lub technologii zostanie wdrożony do produkcji lub bezpośredniego zastosowania.
Nie jest również wymagane, aby wyniki prac znalazły odzwierciedlenie w przychodach przedsiębiorstwa, tzn. żeby przychody uzyskiwane w wyniku prowadzonych badań pokryły koszty ich przeprowadzenia.

Wydatki na zakup nowej technologii
Zgodnie z dotychczasowym brzmieniem ustawy, od 1 stycznia 2006 r. podatnicy mogli odliczać wydatki na nowe technologie od podstawy obliczenia podatku do wysokości i na warunkach określonych w rozporządzeniu Ministra Finansów uwzględniającym Wytyczne w sprawie krajowej pomocy regionalnej (Dz.Urz. WE C 74 z 10 marca 1998 r. oraz Dz.Urz. WE C 258 z 9 września 2002 r.).
Nowelizacja ustawy wprowadza tu dwie istotne zmiany związane z wskazaną już koniecznością wyłączenia ulgi podatkowej na zakup nowych technologii z europejskich regulacji dotyczących pomocy publicznej regionalnej. Po pierwsze, z przepisów podatkowych wykreślona zostaje delegacja do wydania rozporządzenia przez Ministra Finansów, a po drugie, poprzez zmianę definicji nowych technologii w tych przepisach, stworzona zostaje możliwość zakupu nowych technologii od wszystkich podmiotów, a nie jak na podstawie obecnego brzmienia ustawy, tylko od jednostek naukowych.
Ustawa o niektórych formach wspierania działalności innowacyjnej w swoim dotychczasowym brzmieniu umożliwiała odliczenia od podstawy opodatkowania wydatków przeznaczonych na nabycie nowej technologii w wysokości:

• 50% ceny zakupu nowej technologii w przypadku mikro-, małych i średnich przedsiębiorstw,
  
• 30% w przypadku pozostałych podmiotów.
  

Nowelizacja ustawy ujednolica wysokość odpisu wprowadzając dla wszystkich przedsiębiorstw możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania o 50% ceny nowej technologii.
Odliczeń na zakup nowej technologii można dokonywać w ciągu 3 kolejnych lat podatkowych. Prawa do odliczeń (ulgi) nie nabywają podatnicy, którzy prowadzą działalność na terenie specjalnej strefy ekonomicznej na podstawie zezwolenia. 
Przedsiębiorca może stracić prawo do ulgi z tytułu zakupu nowej technologii, jeżeli przed upływem 3 lat podatkowych, licząc od końca roku podatkowego, w którym wprowadził nową technologię do ewidencji:

• otrzymał zwrot wydatków na nową technologię w jakiejkolwiek formie,
  
• udzielił w jakiejkolwiek formie innym podmiotom prawa do nabytej technologii (nie dotyczy to przeniesienia prawa w wyniku przekształcenia formy prawnej oraz łączenia lub podziału dotychczasowych przedsiębiorców - dokonywanych na podstawie przepisów Kodeksu spółek handlowych),
  
• została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku lub został postawiony w stan likwidacji.
  

Instrumenty podatkowe – VAT na usługi naukowo-badawcze
Do tej pory podatnicy prowadzący działalność naukowo-badawczą nie mieli możliwości odliczenia podatku VAT od nabywanych towarów i usług. Powodowało to zwiększanie kosztów prowadzonych działań badań naukowych. Od 1 stycznia 2006 r. wprowadzono VAT na usługi naukowo-badawcze; stawka wynosi 22%.
Oczywiście najkorzystniejsza byłaby stawka 0%. Jednak ze względu na dążenia Unii Europejskiej do ujednolicenia stawek podatku VAT w całej Europie mało prawdopodobne wydaje się wynegocjowanie przez Polskę takiej stawki. Dlatego też Polska będzie dążyć do wynegocjowania stawki preferencyjnej w wysokości 7%. 

 

 

Anna Radziejowska

Katarzyna Kornosz

Powyższy artykuł w pełnej wersji został opublikowany w Biuletynie EIC, Maj 2006

 

Aktualizowała: Katarzyna Kornosz, EIC Warszawa

16.11.2006